وتار

ئەحمەد محەمەد سەعید

سەندیکای کرێکاران بۆچی؟

پێش 4 هەفتە


بەشی یەکەم
سەندیکای کرێکاران بریتیە لە پەیوەندی و ڕێکخستنی کۆمەڵێک کرێکار  لەجۆرو پیشەیەک یاخود یەکگرتنی کرێکار لە چەند پیشەیەک و ڕێکخستنیان لە پێناو باشترکردنی کارو بژێوی ژیانیان و پاراستنی مافەکانی کرێکاران و  پێشخستنی بەرهەمەکانیان .
دروستکردنی سەندیکا لەپێناو بەرەوپێشبردنی وشیاری سیاسی و ڕێکخراوەیی و ڕۆشنبیری  و پیشەییە لەلای کرێکاران .
سەندیکای کرێکاران بە ( یەکێتی کرێکاران یاخود سەندیکای کرێکاران ) ناونراوە ، بێگومان ئەم ڕێکخراوانە لەپێناو بەرژەوەندیە هاوبەشەکانی کرێکاراندایەو کرێکاران لەکەرتەکانی پیشەسازی و بازرگانی و بیناسازی و کەرتەکانی دیکە ، بەگشتی لەکەرتی تایبەتدا لەچوارچێوەی یەکێتیەک یاخود سەندیکایەکدا ڕێکدەخرێن ، سەندیکای کرێکاران ئەو کەسایەتیە مەعنەویەیە کە بەرژەوەندی و مافی کرێکاران دەپارێزێت .
دروستبوون و سەرهەڵدانی سەندیکاکانی کرێکاران مێژویەکی کۆنی نیە ، بەپێی ئەو نوسراوانەی لەبەردەستدان مێژوی سەرهەڵدانی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی هەژدە ، کاتێک کۆمەڵ و دەستەی بچوک لەکرێکاران لە شانشینی بەریتانیای گەورە دژ بە ستەمی خاوەنکارو دەسەڵاتدارانی حکومەت دەستیان بەگردبوونەوەی نهێنی و دەربڕینی ناڕەزایەتی دەکرد لەشوێنکارەکانیاندا ، بەڵام دەکرێت بڵێین ئەم دەستەو گروپانە ڕێکنەخرابوون و بەگروپی دابڕاو لەیەکترو نەبونی پەیوەندی و هەماهەنگی لەنێوانیاندا ئەم گروپ و کۆمەڵانە نەبوونە ئەو هێزەی کەخاوەنکارو دەسەڵاتداران ناچار بەگفتووگۆ بکەن .
دروستبوونی ئەم شێوازە لەدەستەو گروپ بەشێوازی پچڕ پچڕ تاکو ناوەڕاستی سەدەی نۆزدە بەردەوام بوو ، ئیدی لەوە بەدوا لەوڵاتانی ئوسترالیاو ئەمریکاو کەنەدا سەندیکای کرێکاران دروستبوون و لەلای کرێکاران ڕەواجی پەیداکرد .
کرێکاران بەپاڵپشتی سەندیکاکانیان لە کەنەداو ئەمریکا بەشێوەیەکی ڕێکخراو کەوتنە چالاکی نواندن ، بەشێوەیەک کە کرێکار مافی تەواوی لەبەرانبەر کاری گران و کاژێری کارکردن و کەمکردنەوەی بۆ هەشت کاژێر لەڕۆژێکدا بوونە داواکاری سەرەکی و لەپێشینەیان .
لەبەرانبەر زوڵم و ستەمی خاوەنکارو دەسەڵاتی دەوڵەتدا جوڵانەوەی هاملتۆن سەریهەڵدا کەبە جوڵانەوەی هەشت کاژێر کار ناسراوە ، ستەم و چەوسانەوەی خاوەنکارو دەوڵەت بەتایبەت لەوڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ، کاری گران و پێنەدانی حەقدەست و پێشێلکردنی مافەکانی کرێکاران ،  کرێکارانی ناچار بەگردبوونەوە کردو زیاتر لەچوارسەد هەزار کرێکار بەئامادەبوونی ( بیتر ماکغوایر ) سەرۆکی یەکێتیە کرێکاریەکانی ئەمریکا گردبوونەوە ، داواکاری ( هەشت کاژێر کارکردن ، هەشت کاژێر پشوو ڕابواردن و چونە دەرەوەی کرێکاران لەگەڵ خانەوادەکانیان ، هەشت کاژێر نوستن ) بونە دروشمی سەرەکی و داخوازی سەرەتایی کرێکاران .
بەداخەوە لەجیاتی گفتووگۆ ، کارەساتی سوتان و هەڵواسین و گرتنی سەرکردەکانی کرێکارانی لێکەوتەوە .
هەرچەندە گردبوونەوەکە بڵاوەیپێکرا بەڵام تەواوی سەرکردەکان و کرێکارانی سورترکرد لەپێداگری تا بەدەسهێنانی مافەکانیان ، بەتێپەڕبوونی کات و بەردەوامی داخوازیەکانی کرێکاران یەکێتی و سەندیکا کرێکاریەکان توانیان زیاتر خۆیان ڕێکبخەن و دەسکەوتی زیاتر بۆ کرێکاران بەدەسبێنن و حکومەت و خاوەنکار ناچار بەگفتووگۆ ( مفاوچات ) بکەن بۆ بەدەسهێنانی مافی زیاتر .
بێگومان ئەو دەسکەوتانەی دوای ڕودانی کارەساتی ساڵی ( ١٨٨٦ ) ی شیکاگۆ بەهەوڵی سەرکردەکانی کرێکاران و خەباتی بەردەوامیان بەدەسهات .
دوای ( ١٣٤ ) ساڵ لەپێشکەوتنی سەندیکاکانی کرێکاران ئازادی کارو هەڵسوڕان و تێکۆشان و ڕەخساندنی دۆخی دروستکردنی سەندیکای ئازاد و دروستکردنی گروپی فشار ، سەندیکا کرێکاریە ئازادەکان سەرکەوتنیان لەبواری ڕێکخراوەییدا بەدەستهێنا ، لەهەرێمی کوردستان هەڵسوڕانی سەرکردەکانی سەندیکاکانی کرێکاران بەجۆرێک پێچەوانەی کاری ڕێکخراوەیی کاردەکەن و نێوانی ئازادی کارو هەڵسوڕان بەرتەسک دەکەنەوەو ڕێگرن لەئازادی کاری سەندیکایی ، ئومێدی بەدیهێنانی دەسکەوت بۆ کرێکاران لەم جۆرە سەندیکایانە زۆر لاوازە ، هەڵەی هەڵسوڕانی نیقابی لەخودی هەڵسوڕاواندایەو پێویستە هەوڵی هێنانە پێشەوەی کادری پیشەیی بدرێت کە باوەڕی تەواوی بە قەزیە کرێکاریەکان هەبێت نەک ڕاهاتن لەسەر کار وەک ڕۆتین تەنها ئامادەگی بێت لەتەلاری سەندیکاکان .


ئەحمەد محەمەد سەعید 
ئەندامی مەکتەبی تەنفیزی 
یەکێتی سەندیکاکانی کرێکارانی کوردستان

وتاری زیاتر

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکار؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار، جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

د. سیروان حەسەن

لێدانی ملیشیا چەکدارەکانی عێراق لە ئارادایە...

دێرین عزەدین

تکایە ئاگاداری هاوژینەکەتان بن..

بارزان شێخ عوسمان

لە پەراوێزی پەلامارە تێرۆریستییەکەی فرەنسادا

رزگار حاجی حەمید

دەسەڵاتی پاشایەتی لە عیراقدا و مەرگی پاشاكان (باپیر و باوك و كوڕ)

رزگار حاجی حەمید

ڕۆڵی وڵاتانی دەوروبەر لە ململانێی مەزهەبییەكانی عیراقدا

گوڵزار حەمە فەرەج

بەرھەمەکانی شێخ سەلام و گەوھەری یەکتا

مامۆستا بورهان

ھەندێک لە دیاردەکانی دوای شەڕی جیھانی یەکەم

کەمال محەمەد

موبیلیزەكردنی پەرلەمان

فەریق حەبیب

حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ له‌به‌رده‌م چه‌كوشه‌كه‌ی‌ مسته‌فا كازمیدا

ئەحمەد محەمەد سەعید

سەندیکای کرێکاران بۆچی؟

رزگار حاجی حەمید

پەیماننامەی ساڵی 1930 و كاردانەوەی لەسەر كورد

چێنەر شەرعی

ڕیفراندۆم و لێکەوتەکانی

سامان سنجاوی

لەبری بیرەوەری، هەڵسەنگاندنی روناکبیران و جنێوه‌ كۆمێنتی هەواداران

کەمال محەمەد

سلێمانی، شاری شۆڕش و بریسكە ڕۆشنبیرییەكان

نەشوان ئەحمەد سەعید

كەفوكوڵی گۆران و گۆرانخوازان تا یٔێرە بو!

رزگار حاجی حەمید

دەڤەری كفری لە پێشوازی شێخ مەحمود دا

کەمال محەمەد

رەهەندەكان لە راستینەیی كورددا... كۆمەڵایەتی، كەلتوری

نەشوان ئەحمەد سەعید

مەلا بەختیار، پێویستی بە مەندوب نیە!

بارزان شێخ عوسمان

لەپەراوێزی پێشنیازە قانونییە هەڵپەسێراوەکەی رێكخستنی میدیای یٔەلکترۆنی

نسار مستەفا

شوێنەواری هەڵبژاردنەكان