وتار

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

21/07/2020


بەشی دووەم و کۆتایی
یاسای نوێی کاری عێراقی ژمارە ( ٣٧ ) ساڵی ( ٢٠١٥ ) کەئێستا ڕەشنوسی هەموارکراوی یاساکە ئامادەیە و هەرکاتێک لەپەرلەمانی کوردستان خوێندنەوەی بۆکراو دەنگی پێویستی پێدرا یاساکەدەکەوێتە بواری جێبەجێکردنەوە ، بەدەرچونی ئەو یاسایە یاسای ژمارە ( ٧١ ی ساڵی ١٩٨٧ ) بەتەواوی ڕەتدەکرێتەوەو لەڕوی یاساییەوە کار بەیاسای ژمارە ( ٧١ ) ناکرێت و لەدادگاکاندا کار بەیاسای کاری ژمارە ( ٣٧ ) دەکرێت ، هەرچەندە یاسا نوێیەکەش بەدەرنیە لەکەم و کوڕی بەڵام پێشکەوتووترەو ڕونتر پێداگری لەمافی کرێکار دەکات .
دامەزراندن یان دروستکردنی دادگای کار لەهەر شارێک مەبەستی سەرەکی پاراستنی مافی کرێکارە و دادوەرێک کاندید دەکرێت کەلەلایەن ئەنجومەنی باڵای دادوەریەوە  لەسەر پێشنیاری دادگای تێهەڵچونەوە .
لەمادەی ( ١٦٦ ) دا هاتووە دادگای کار تایبەتمەندە بەسەیرکردنی ئەم بابەتانەی خوارەوە ...
ا - ئەو داخوازی و پرس و ناکۆکیە مەدەنی و سزاییانەی کەلەم یاسایە ( مەبەست یاسای ژمارە ٣٧ ) ە یاسای خانەنشین و دەستەبەری کۆمەڵایەتی کرێکاران و یاساکانی تردا هاتوون .
ب - بڕیاری کاتی لەو داخوازیانەی کەدەکەونە چوار چێوەی دەسەڵاتیەوە ، ئەگەر دادگای کار نەبوو ، ئەوا دادگای بەرایی پێی هەڵدەستێت .
ج - داخوازی و بابەتەکانیتر کەیاساکان دەیانخەنە چوار چێوەی دەسەڵاتی دادگای کارەوە .
لێرەدا پێویستە ئاماژە بەوە بکەین کەکرێکار لەکاتی زەوتکردنی مافەکەی لەلایەن خاوەنکار یان هەرکەس و لایەنێکی ئاشکراوە دەستی بەسەردا بگیرێت ، باشترین بژاردە پەیوەندی ڕاستەوخۆیە بە یەکێتی سەندیکاکانی کرێکارانەوە ، هانا بۆ ئەو دامەزراوە مەعنەویە بەرێت ، چونکە سەندیکاکانی کرێکاران لەلایەن پارێزەری تایبەتی سەندیکاوە سکاڵا لەسەر خاوەنکارەکە تۆمار دەکات لەدادگای کار ، هەرکاتێک سكاڵا تۆمارکرا  کرێکار پێویست ناکات لەدانی ڕەسمی پێشکەشکردنی داخوازیەکەی هیچ ترسێکی هەبێت چونکە دادگا دانی ڕەسمی پێشکەشکردنی سکاڵاکەی لەئەستۆگرتووە .
دادگاکان بەوە ناسراون کاتێک سکاڵایەک دەخرێتە بەردەستی دادوەر ، بەپێی جۆری سکاڵاو پێویستی داخوازیەکە ، دادوەر ماوە ماوە کاتی داد بینیەکە درێژ دەکاتەوە ، بەپێچەوانەوە دادبینی لەدادگای کار بەتەواوی لەبەرژەوەندی کرێکارە .
 لەمادەی ( ١٥٧ ) ی یاسای نوێی کار ژمارە ( ٣٧ ) بڕگەی چوار بە یاسا چارەسەری کردوەو دەقی بڕگەکە دەڵێت ...
( پێویستە دادگای کار لەماوەی ٣٠ ڕۆژدا لەبەرواری پێشکەشکردنی سکاڵاکەوە بڕیار لەسەر کێشەکە بدات و پلەی کۆتایی وەربگرێت ) .
یاسای کاری ئەردەنی ئاماژە بەدوو دامەزراوە دەکات کەبەرگری لەمافی کرێکار دەکەن ، لەو کەس و لایەنانەی کەمافی زەوت دەکات ئەوانیش هەردوو دەسەڵاتی دادوەری ( سلگە الاجور و  محكمە الصلح ) ن .
لەهەر حاڵەتێکدا و لەهەر دۆخێکی ناسروشتی ، کرێکار دەسبەرداری مافە داراییەکانی بێت ، دادگا ڕێگرەو سەرجەم مافەکانی کرێکارەکە دەگەڕێنێتەوە ئەگەر ڕێکەوتن لەنێوان کرێکارەکەو خاوەنکارەکەشدا هەبێت لەسەر دەسهەڵگرتنی کرێکار لەمافەکەی ، یاسا ئەو ڕێکەوتنە هەڵدەوەشێنێتەوەو ماف و شایستە داراییەکان بۆ کرێکارەکە دەگێڕێتەوە .
ئەوەی لێرەدا پێویستە بگوترێت ، دەبێت یەکێتی سەندیکاکانی کرێکارانی کوردستان لەسەر ئاستی پارێزگاکان ، بەتەواوی توانایان دەسبەچالاکی وشیاری یاسایی بکەن  لە شێوەی ۆرک شۆپ و لەڕێگای سۆشیال میدیاشەوە بەتایبەت لەسەر یاساکانی (  کارو یاسای خانەنشین و دەستەبەری کۆمەڵایەتی )   تاکو کرێکاران وشیاری تەواویان پێبگات و بتوانن لە ڕێگای دادگای کارەوە مافە زەوتکراوەکانیان بەشێوەیەکی یاسایی وەربگرنەوە .
ئومێد دەکەین یەکێتی سەندیکاکانی کرێکاران ئەم ئەرکە لەئەستۆبگرن ، هەرچەندە هەوڵی لەو جۆرە بەکەمی بەدیدەکرێت ، هەروەها  پێویستە ئەنجومەنی دادوەری گرنگی زیاتر بە دادگای کار بدات و کاراتری بکات ، تاکو لەهیچ شوێنك خاوەنکار زاتی ئەوە نەکات مافی کرێکار زەوت بکات .


ئەحمەد محەمەد سەعید 
ئەندامی مەکتەبی تەنفیزی 
یەکێتی سەندیکاکانی کرێکارانی کوردستان

وتاری زیاتر

سەندیکای کرێکاران بۆچی؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکار؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار، جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

فەریق حەبیب

حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ له‌به‌رده‌م چه‌كوشه‌كه‌ی‌ مسته‌فا كازمیدا

ئەحمەد محەمەد سەعید

سەندیکای کرێکاران بۆچی؟

رزگار حاجی حەمید

پەیماننامەی ساڵی 1930 و كاردانەوەی لەسەر كورد

چێنەر شەرعی

ڕیفراندۆم و لێکەوتەکانی

سامان سنجاوی

لەبری بیرەوەری، هەڵسەنگاندنی روناکبیران و جنێوه‌ كۆمێنتی هەواداران

کەمال محەمەد

سلێمانی، شاری شۆڕش و بریسكە ڕۆشنبیرییەكان

نەشوان ئەحمەد سەعید

كەفوكوڵی گۆران و گۆرانخوازان تا یٔێرە بو!

رزگار حاجی حەمید

دەڤەری كفری لە پێشوازی شێخ مەحمود دا

کەمال محەمەد

رەهەندەكان لە راستینەیی كورددا... كۆمەڵایەتی، كەلتوری

نەشوان ئەحمەد سەعید

مەلا بەختیار، پێویستی بە مەندوب نیە!

بارزان شێخ عوسمان

لەپەراوێزی پێشنیازە قانونییە هەڵپەسێراوەکەی رێكخستنی میدیای یٔەلکترۆنی

نسار مستەفا

شوێنەواری هەڵبژاردنەكان

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

‎گەرمیان خالید گڕاوی

ئازادی‌و بەرەڵایی

فەریق حەبیب

گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ ئینتیداب چاره‌سه‌ره‌ بۆ قه‌یرانه‌كانی‌‌ رۆژهه‌ڵات؟

سابیری سەندیکا

جینۆسایدی ئێزدیەکان

سەروەت تۆفیق

چەند سەرنجێک لەسەر هەڵبژاردنی پێشوەختە لە عێراق

ماجد خەلیل

لەپەراوێزی تۆبەکەی (هێڤیدار)دا