وتار

ئەحمەد محەمەد سەعید

کۆرۆنا و کار و کرێکار

23/03/2020


ماوەی چەند هەفتەیەکە ڤایرۆسی (   Covid  / 19 ) کۆرۆنا سنگی مرۆڤەکانی ئەم سەرزەمینەی گرتووەو بەخێراییەکی چاوەڕوان کراو بڵاوبۆتەوە ، لەکۆی ( ١٩٥ ) وڵات ( ١٨٨ ) وڵاتی گرتۆتەوە ، ڕێگا لەڕۆشتنی ڤایرۆسەکە ناگیرێت تەنها بەخۆپاراستن و پاکوخاوێنی و جێبەجێکردنی ڕێنماییە تەندروستیەکان نەبێت .
ئەوەی تاکوئێستا نەتوانراوە بکریت نەبوونی چارەسەر یان پێکوتەیەک دژی ڤایرۆسی کرۆنا ، زیانەتەندروستیەکانی ڕۆژانە ڕوولەهەڵکشانە ، ئاماری تووشبوون تاکو ئێستا سێسەدو سیوپێنج هەزاری تێپەڕاندووە ، بەهەزارانیش گیانیان لەدەستداوە ، زیانەکان تەنها لەڕووی تەندروستیەوە نیە بەڵکو کۆی جومگەخزمەتگوزاریەکان و کەرتەکانی دیکەی ژیانی گرتۆتەوە . زیانەئابووریەکان ئەوەندە قەبەن ئەگەر وابڕوات زۆرێک لەوڵاتان ڕووبەڕوی خاڵیبونی خەزێنە دەکاتەوە و کاروابڕوات ڕەنگە زۆرێک لەوڵاتان  هەرەسی ئابووری ڕابگەیەنن .
جوڵەی بازاڕ و کارگەکان کەل و پەلی پێویست و کاڵا و خۆراک لەبازاڕ ڕوو لە کەمبوونەوە دەکەن ، سەلەو ڕەفەی مارکێتەکان چۆڵ دەبن .
کرۆنا جەنگی جیهانی ڕاگایاندوە و دژبەهەموو مرۆڤەکان چالاکانە دەجەنگێت ، هێشتا ئومێدی زاڵبوون بەسەر ئەم ڤایرۆسە ڕۆشن نیە .لێکەوتە خراپەکانی ئەوەندە بەهێزە دامەزراوەی جیهانی کاری ناچار بە هۆشداری تووند کردوە .
دامەزراوەی جیهانی کار لەوبارەوە ڕایگەیاندووە ، ( ڤایرۆسی کۆرۆنا بووەتە هۆی لەکارخستنی زیاتر لە بیست و پێنج ملێۆن پیشە ، ئەمە جگە لەوەی سەدان هەزار جۆر کاری وەستاندوە ) .
کار لەکارگەو شوێن کارەکان ڕۆژانە کەم دەبێتەوەو دەرگای کارگەو دامەزراوە پیشەسازی و خۆراکیەکان دەبەسترێن ، بەمەش ژیانی زیاتر لە نیوەی مرۆڤایەتی سەختتر دەبێت ، دانیشتوان ڕووبەڕوی کەمی کاڵاو کەل و پەلی پێویست دەبنەوە .
خۆشبەختانە حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕێوشوێنی تووندی لەدژی بڵاو بوونەوەی ڤایرۆسەکە گرتۆتەبەر ، بەڵام ئەوەی جێگای نیگەرانیە کار لە کوردستان وەستاوەو کرێکار بێکار بوون ، وڵاتەکەمان بەهۆی خۆپارێزیەوە زیاتر لە بیست و پێنج هەزار کارگەی  گەورەو بچوک و شوێن کار داخراون ، سەدان هەزار کرێکار و کاسبکار لەدۆخی بێکاری و خراپی گوزەراندان . 
پێویستە حکومەتی هەرێمی کوردستان تەنها ئامۆژگاری نەبێت ، بەڵکو لە پاڵ ئەوەشدا هەنگاوی بەپەلەو خێرا بهاوێت ، فریای بێکارو کرێکار بکەوێت تاکو بێکاری لێکەوتەی خراپ و کێشەی کۆمەڵایەتی لەپاڵ ڤایرۆسی کۆرۆنا بڵاو نەبێتەوە ،ئومێد دەکەین حکومەتی هەرێم و کەسانی خێرخوازو سەرمایەدارانی ئەم وڵاتە لەڕێگای داوو دەزگا پەیوەندیدارەکانەوە هەوڵی گەیاندنی خێرای هاوکاریەکانیان بگەیەننە کرێکارو بیکاران ، ئەوانەی داهاتی ڕۆژانەیان تەنها لەڕێی بازوو دەستی قڵیشاویانەوە پەیدای دەکەن و ئێستا بیکارن ، ئەوانەش کرێکارن.

 


ئەحمەد محەمەد سەعید
ئەندامی مەکتەبی تەنفیزی سەندیکاکانی کرێکارانی کوردستان

وتاری زیاتر

سەندیکای کرێکاران بۆچی؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکار؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار، جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

ئەحمەد محەمەد سەعید

سەندیکای کرێکاران بۆچی؟

رزگار حاجی حەمید

پەیماننامەی ساڵی 1930 و كاردانەوەی لەسەر كورد

چێنەر شەرعی

ڕیفراندۆم و لێکەوتەکانی

سامان سنجاوی

لەبری بیرەوەری، هەڵسەنگاندنی روناکبیران و جنێوه‌ كۆمێنتی هەواداران

کەمال محەمەد

سلێمانی، شاری شۆڕش و بریسكە ڕۆشنبیرییەكان

نەشوان ئەحمەد سەعید

كەفوكوڵی گۆران و گۆرانخوازان تا یٔێرە بو!

رزگار حاجی حەمید

دەڤەری كفری لە پێشوازی شێخ مەحمود دا

کەمال محەمەد

رەهەندەكان لە راستینەیی كورددا... كۆمەڵایەتی، كەلتوری

نەشوان ئەحمەد سەعید

مەلا بەختیار، پێویستی بە مەندوب نیە!

بارزان شێخ عوسمان

لەپەراوێزی پێشنیازە قانونییە هەڵپەسێراوەکەی رێكخستنی میدیای یٔەلکترۆنی

نسار مستەفا

شوێنەواری هەڵبژاردنەكان

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

‎گەرمیان خالید گڕاوی

ئازادی‌و بەرەڵایی

فەریق حەبیب

گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ ئینتیداب چاره‌سه‌ره‌ بۆ قه‌یرانه‌كانی‌‌ رۆژهه‌ڵات؟

سابیری سەندیکا

جینۆسایدی ئێزدیەکان

سەروەت تۆفیق

چەند سەرنجێک لەسەر هەڵبژاردنی پێشوەختە لە عێراق

ماجد خەلیل

لەپەراوێزی تۆبەکەی (هێڤیدار)دا

نسار مستەفا

قەیرانی ئابوری و چارەسەر