وتار

شاناز هیرانی

چاره‌نوسی داعش دوای كوژرانی ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی!!

پێش 2 هەفتە



به‌ پێی هه‌موو سه‌رچاوه‌و بۆچونی چاودێرانی سیاسیش، رێكخراوه‌ تیرۆریستیه‌كان زۆر كاریگه‌ر نابن به‌ كوشتنی سه‌ركرده‌یه‌كیان، ره‌نگه‌ توشی جۆرێك له‌ بێ ئومێدی ببن بۆ ماوه‌یه‌كی دیاریكراو به‌ڵام زۆر نابات خۆیان رێك ده‌خه‌نه‌وه‌ و زۆر به‌خێرایی خۆیان كۆده‌كه‌نه‌وه‌. بۆ نمونه‌ بینیمان چۆن قاعیده‌ به‌نه‌مانی ئوسامه‌ بن لادنیش هه‌ر به‌رده‌وام بوم و تا ئێستاش شانه‌كانیان چالاكن له‌ وڵاتانی وه‌ك لیبیا و یه‌مه‌ن و میسر.. تاد.
هه‌رچه‌نده‌ ئه‌بو به‌كر به‌غدادی كه‌سێكی گرنگ بوو بۆ داعش، ناوبراو هه‌ر له‌ساڵی 2010ه‌وه‌ له‌ترۆپكی سه‌رجه‌م كرده‌وه‌ و سه‌ركه‌وتنه‌كانی داعش بوو. به‌ڵام هه‌ر زوو جێگره‌وه‌یه‌كی بۆ دیاریكراو، ره‌نگه‌ جێگره‌وه‌كه‌شی به‌هه‌مان جۆش و خرۆش و توندره‌ویه‌ بێت. 
پێده‌چێت رێكخراوی داعش دوای ئه‌و شكسته‌ گه‌ورانه‌ و كوشتنی سه‌ركرده‌ هه‌ر دیاره‌كه‌شیان هێشتا له‌خۆ رێكخستنه‌وه‌ و به‌هێزكردنه‌وه‌ی خۆیان دابن.  بۆیه‌ هه‌ر به‌پێی  راپۆرتێكی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان كه‌ له‌ مانگی هه‌شتی ئه‌مساڵ بڵاویكردۆته‌وه‌، به‌ڕوونی ئاشكرای ده‌كات كه‌ ژماره‌یه‌كی زۆری چه‌كدارانی داعش هێشتا له‌ناو عێراق و سوریا بونیان هه‌یه‌. جگه‌ له‌وه‌ش ژماره‌یه‌ك سه‌ركرده‌ سه‌ره‌كیه‌كانی ئه‌و ڕیكخراوه‌ به‌ره‌و ئه‌فغانستان ده‌ڕۆن و خه‌ریكی خۆ رێكخستنه‌وه و پیتاك كۆكردنه‌وه‌ن بۆ رێكخراوه‌كه‌. 
هێزه‌ كوردیه‌كانیش له‌ سوریا ئاشكرایان كردووه‌ كه‌ زیاتر له‌ 1000 چه‌كداری داعشیان لایه‌، ئه‌وانه‌ی هه‌ڵگری ڕه‌گه‌زنامه‌ی بیانین و ناسنامه‌ی نزیكه‌ی 44 ده‌وڵه‌تیان پێیه‌. كه‌ بونه‌ته‌ مایه‌ی بارگرانی بۆ ئه‌و هێزانه‌ و داوایان كردووه‌ ئه‌و وڵاتانه‌ وه‌ریان بگرنه‌وه‌.
هه‌ر به‌ پێی هه‌واڵی چه‌ندین رۆژنامه‌ی ئه‌ڵمانی و ئه‌مه‌ریكی و به‌ریتانیش، سه‌ركرده‌كانی داعش دوای شكستی یه‌كجاره‌كیان له‌ سوریا، فه‌رمانیان به‌و چه‌كداره‌ بیانیانه‌ كردووه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ وڵاته‌كانیان و له‌وێ ده‌ست به‌كار بن. ئه‌مه‌ش وڵاتانی ئه‌وروپای نیگه‌ران كردووه‌ و ترسێكی زۆریان له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ و دزه‌ كردنی ئه‌و چه‌كدارانه‌ هه‌یه‌ له‌كاتی ئێستادا.
داعشیش له‌لای خۆیه‌وه‌ پێگه‌یه‌كی له‌سه‌ر تۆڕه‌كانی ئه‌نته‌رنێت دروست كردووه‌ به‌تایبه‌ت بۆ ئه‌و چه‌كدارانه‌ و رێنمایان ده‌كات له‌وێوه‌ كه‌ مه‌زنده‌ ده‌كرێت ژماره‌یان بگاته‌ نزیكه‌ی (40) چل هه‌زار چه‌كداری بیانی. بۆیه‌ له‌كاتی ئێستادا وڵاتانی ئه‌وروپا ترسی ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ ئه‌و توندڕه‌وانه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ یان له‌ زیندانه‌كان ئازاد بكرێن و ئه‌وروپا بخه‌نه‌ به‌ر شه‌پۆلێكی فراوانی كاری تیرۆریستی و توندوتیژی، كه‌ دواتر كۆنتڕۆڵی كردنی هیچ ئاسان نابێت. 
زۆربه‌ی زۆری چاودێرانی سیاسی ئه‌وروپیش پێیان وایه‌ كه‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا له‌دواجاردا ڕووبه‌رووی ئه‌و كێشه‌ ده‌بێته‌وه‌ چونكه‌ هیچ ئاماده‌ییه‌كی نه‌بووه‌ له‌ سوریا له‌كاتی جه‌نگه‌كاندا. 

سیاسه‌تی تره‌مپ و به‌رنگاربونه‌وه‌ی تیرۆر
ئه‌و ناوچه‌یه‌ی ئه‌بو به‌كری به‌غدادی تێدا كوژرا، تا ئێستاش پڕه‌ له‌پشێوی و نمایش كردنی هێزه‌ ئیقلیمیه‌كان و ده‌وڵه‌تی توركیا و روسیا و ئه‌مه‌ریكاش خۆی. ئه‌م دیمه‌نه‌ش ئه‌وه‌نده‌ی تر نه‌خشه‌ی سوریای ئاڵۆز كردووه‌. به‌ سه‌دان چه‌كداری داعشیش، ئه‌وانه‌ی كه‌ لای هێزه‌ كوردسه‌كان دیل بون، ڕایانكردووه‌ پاش هێرشه‌كه‌ی توركیا بۆ سه‌ر رۆژئاوای سوریا، ئه‌مه‌ش یه‌كه‌م لێكه‌وته‌ی بریاره‌كه‌ی واشنتۆن ده‌رده‌خات به‌ پاشه‌كشه‌كردنی له‌سوریا، كه‌ له‌سه‌ر حسابی هه‌سه‌ده‌ی هاوپه‌یمانی بوو.
بۆیه‌ تا ئێستا روون نیه‌ چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ پاشماوه‌ی رێكخراوی داعش ده‌كرێت له‌ سوریا دوای كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا. زۆربه‌ی چاودێرانیش پییان وایه‌ بونی ئه‌مه‌ریكا و هاوپه‌یمانه‌كانی هۆكارێكی سه‌ره‌كیه‌ بۆ بونی ئه‌و رێكخراوه‌ توندڕه‌وانه‌ و وه‌ك پاساوێكیش به‌كاری ده‌هێنن بۆ به‌رپابونی شه‌ڕ له‌و ناوچانه‌. ره‌نگه‌ تاكه‌ چاره‌سه‌ریش بۆ ئه‌و ته‌نگه‌ژه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌، واشنتۆن  تا كۆتایی به‌رده‌وام بێت له‌و هه‌ڵمه‌ته‌ی دژی تیرۆر ده‌ستی داوه‌تێ، یان حوكه‌تی به‌هێز له‌و وڵات و ناوچانه‌ دروست ببن و كۆتایی بێنن به‌ داعش و گروپه‌كانی هاوشێوه‌ی داعش. ئه‌ویش به‌ وه‌ستانه‌وه‌ دژه‌ ئایدیۆلۆژیه‌ت و ئه‌و فاكته‌رانه‌ی هۆكارن بۆ چونی ژماره‌یه‌كی زۆری گه‌نجان بۆ ناو ئه‌و گروپانه‌، وه‌ك باشتر كردنی بژێو و گوزه‌رانی خه‌ڵك له‌و وڵاتانه‌ و سه‌پاندنی دادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی و كۆتای هێنان به‌و پشێویانه‌. 

وتاری زیاتر

ژنانى شه‌ڕڤان، پێناسه‌يه‌كى تر بۆ ژنى كورد

شاناز هیرانی

چ كۆنگره‌یه‌كمان ده‌وێ؟

شاناز هیرانی

ژینگه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كه‌ی (داعش)

شاناز هیرانی

ژنانی داعش بۆمبێكی ته‌وقیتكراو

شاناز هیرانی

ژن و یه‌كێتی

شاناز هیرانی

ژنان له‌ناو پرۆسه‌ى سياسیی كوردستاندا

شاناز هیرانی

کەمال محەمەد

ئاسۆی ڕوانین و سێبەری گۆڕانكارییەكان

کنێر عەبدوڵا

هه‌مووی گله‌یی هه‌یه‌، ئه‌ی حزب گله‌یی له‌ کێ بکات ؟!

مەلا بەختیار

كێشەی حزبەكان و تێگەیشتنی سەردەم

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکار لەدیدی یاسای کاری ئێراق

مەلا بەختیار

بۆ مێژوو..یەكێتی بەرپرسەكانی وریاكردەوە

زیرەک کەمال

مەزڵوم عەبدی و ئەردۆغان

کەمال محەمەد

كورد لە كوێی هاوكێشەكاندایە؟

سامان سنجاوی

رێكخراوه‌ دیموكراتیه‌كان‌و چواره‌مین كۆنگره‌ی یه‌كێتی

پارێزەر لوقمان مستەفا ساڵح

یەکەم هەنگاو بەرەو دیکتاتۆریەت

کنێر عەبدوڵا

ده‌ خاڵی پێشنیارکراو؛ له‌ پێناو کۆنگره‌یه‌کی جیاوازدا

شاناز هیرانی

چاره‌نوسی داعش دوای كوژرانی ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی!!

هاوڕێ توانا

پرسی شه‌ریک‌و کێشه‌ی ته‌ریک

کەمال محەمەد

فیدڕاڵیزمی هەرێم و ترس لە هەمواری دەستور

فەریق حەبیب

خۆپیشاندانەكانی عیراق لە كوردستان دووبارە دەبنەوە؟

سەرتیپ جەوهەر

بەغدا ئاڵۆزو كوردستان ئاڵۆزتر

شاناز هیرانی

ژنانى شه‌ڕڤان، پێناسه‌يه‌كى تر بۆ ژنى كورد

عه‌لی ساڵح عه‌لی

ئایا سەرژمێری دانیشتوانی 2020 لە هەرێم ئەنجام بدرێت یان نەكرێت

تەها سلێمان

جەنگاوەری پاک

ئازاد عەلی

بەراوردێكی رەخنەگرانەی هەڵوێستی بیرمەندانی جیهان و كۆنگرێسی ئەمریكا و حیزبە كوردستانیەكان

کاردۆ عوسمان هەورامی

داهاتووی داعش و تیرۆر دوای كوشتنی بەغدادی

مەلا بەختیار

عێراق؛ دوو فەلسەفەی سیاسی نەكڵۆك!