وتار

بەرهەم كەڵهوڕی

فەلسەفەی دەوڵەتداریی

پێش 1 هەفتە

:
سەردەمی تەنها  پشت بەستن بە هونەر یاخود کاریزمای سەرۆک لەسەردەمی دەوڵەتی هاوچەرخدا نەماوە ، لەپاڵیدا زانستی بەڕێوەبردن دەبینرێت   واتە دەوڵەت بە سیتەماتیک دەکرێت . واتە تەنها هونەری سەرۆک ، یان میزاج و ویستەکانی ناتوانن دەوڵەت بەڕێوە ببنەن ، هەرچەندە لەنێوان هەردوو سیستەمی سەرۆکایەتی و پەرلەمانی جیاوازیەکی ڕێژەیی هەیە ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بە دەیان دەقی یاسایی کۆت و بەند کراون و لە بڕیاردانی هەڵە ڕووبەڕووی یاسا دەکرێنەوە ، دیارە ئێمە مەبەستمان لە ووڵاتە دیموراکسیە پێشکەوتووەکانە . هەرچەندە لەنێوان هەردوو قوتابخانەی ماڕکسی و سەرمایەداری دوو بۆچوونی جیاواز هەیە سەبارەت بە دەوڵەت ، بەڵام دواجار هەموویان کۆک بوون لەسەر ئەوەی بوونی دەوڵەت واقیعە بەڵام دەبێت مافی مرۆڤی تێدا بدرێت . مەدرەسەی ئیسلامیش هەمان بۆچونیان هەیە و ئاماژە بە دەوڵەتی مەدینە دەکەن لەسەر دەمی پەیامبەری ئیسلام ، هەندێ گروپیان هاوڕان لەگەڵ دیموکراسی وهەندێکیشیان تا ئێستا هاوڕا نین لەگەڵ چەمک و مەفهومی دیموکراسی ، بەڵام پێم وایە ئەوانیش ووردە ووردە ڕازی دەبن بە دیموکراسی و چونکە تا ئێستا لە بەدیلێکی باشتر لە دیموکراسی هەستی پێ نەکراوە ، ئیسلامیەکانیش لە ووڵاتانی ئەوروپا لەژێر چەتری دیموکراس خۆشتر دەژین وەک لە ووڵاتانی خۆیان . با پرسیارێک لە خۆمان بکەین ، بپرسین ئاخۆ فەلسەفەی دەوڵەتداریەتی چیە ؟ 
پاساوی ڕەتکردنەوەی دەوڵەت لەلایەن مارکسیەکان ئەوەبوو دەیان گوت شەرعیەت دانی دەسەڵاتدارانە بە چەوساندنەوەی هەژاران . کەچی قوتابخانەی  دیموکراسی لەبەرامبەریان وتیان ئێمە بە یاسا و فەراهەمکردنی دیموکراسی دەوڵەت لە خزمەتی خەڵکدا بێت بێ  جیاوازی . پێش ئەوانیش (  ئەرستۆ )  دەڵێت :  مەبەست لە زانستی سیاسەت بریتیە لە فەراهەمکردنی  خۆشبەختی بۆ مرۆڤ .)  ، (  کارل مارکس ) دەڵێت : ( مرۆڤ بەنرخترین سەرمایەیە لە وجود )    لە ئایینی ئیسلامیشدا گەر وەکو نمونەیەک بۆ ئایینەکان وەری بگرین ، لە قورئاندا هاتووە دەڵێت (  ئێمە ڕێزمان لە نەوەی ئادەم گرتووە .... هتد ) کەواتە هەموو قوتابخانە کان لەسەر ئەوە کۆکن کە فەلسەفەی دەوڵەتداریەتی ئەوەیە خزمەتی مرۆڤ بکرێت بێ جیاوازی ، تەنانەت کاتێک کە پێناسەی کارگێڕی گشتیش دەکرێت کە بڕبڕەی بەڕێوەبردنی کاری دەوڵەتیە دەگوترێت :   مەبەست تێیدا خزمەتکردنی گشتیە نەوەک بەدەست هێنای سودو قازانج .کەواتە هەروەک چۆن ئەرستۆش گوتوویەتی ، هەر سیاسەتکردنێک نەبێتە هۆی فەراهەمکردنی خۆشی و خۆشبەختی و خۆشگوزەرانی بۆ هاوڵاتیان ئەوە بە سیاسەتکردنێکی خراپ هەژمار دەکرێت ، ئەگەر چی لە ووڵاتانی دیموکراسی پیشکەوتوودا ڕووبەڕووی  موسائەلەش دەکرێنەوە ، بەڵام بەداخەوە لە وڵاتانی جیهانی سێیەم ئەمەش نابینرێت . واتە لە ئەسڵدا دەوڵەت ئارازە و خزمەتکردنی هاوڵاتی ئامانجە . واتە ئەم جۆرە لەسیاسەتکرد هەڵدەبژێردرێت کە خزمەت بە هاوڵاتی دەکات ، دەوڵەت بارگرانی دەخاتە ئەستۆی خۆی بۆ ئەوەی باری سەر شانی هاوڵاتی سوک بکات  ،  واته ئەگەر دەوڵەت چ سیستەمی سسیالیستی بێت یاخود سەرمایەداری ، بەتایبەتیش سەرمایەداری ئەوروپای ڕۆژئاوا کەمتر ئەمەریکا ،  دیسانەوە هەر  ئەرکی دەوڵەت دەبێتەوە بە خزمەتکردن بە هاوڵاتیان کە  ئەمە فەلسەفەی دەوڵەتداریەتیە تەنانەت بە پێی گۆڕانی قوتابخانە فیکریەکانیش 

وتاری زیاتر

جوڵێنه‌ری سه‌ره‌كی خۆپێشاندانه‌كانی عێراق

بەرهەم كەڵهوڕی

كوا مافی كۆڵه‌كه‌كانی حیزب ؟!

بەرهەم كەڵهوڕی

كۆنگره‌ به‌ شه‌رتی گۆڕانكاری

بەرهەم كەڵهوڕی

ڕۆژئاڤا و ئاسۆیه‌كی ڕوون

بەرهەم كەڵهوڕی

فره‌ ڕه‌نگی و كێشه‌ی ديموكراسی

بەرهەم كەڵهوڕی

هێشتا هه‌ر سه‌رده‌می ته‌وافـــوقاته‌

بەرهەم كەڵهوڕی

ئاری عەلی غەریب

ئومێدی گۆڕانکاریی هەیە؟

رزگار حاجی حەمید

كودەتاكەی عەبدولكەریم قاسم

دێرین عزەدین

‏گەلێک ژن بکوژێت، گەل نییە ‏ژن کوشتن، ژین کوشتنە

سەید عەتا

ئەوەندە ئازاری مەدەن سبەینێ زیاتر بیری دەکەن

مامۆستا بورهان

بەداخەوە بۆنی دوکەڵ دێت

رزگار حاجی حەمید

كودەتاكەی ڕەشید عالی گەیلانی

نسار شیخ مستەفا

موچە ، هێزی بێ‌ هێزەكان

بەرهەم كەڵهوڕی

فەلسەفەی دەوڵەتداریی

د.سیروان حەسەن

یاسای قەرزكردن سەرەتای داڕوخان‌و دابەشبونی عیراق..

دێرین عزەدین

‫ئەوەی لەپەرلەمانی عێراق‬⁩ ڕوی دا

فەهمی بورهان

ئەوان ڕێزی ڕیشی سپیمان ناگرن!

م. بورهان

ئایا رێڕەوی ھەموو رووداوەکان بەرەو یەک جۆگەلەیە؟

سامان سنجاوی

شەوی پیلانی بەغداو خەوی حکومەتی هەرێم

داهۆ سالم

فایلی كورد، لە ترەمپەوە بۆ بایدن

رزگار حاجی حەمید

كودەتاكەی بەكر سدقی

د.سیروان حەسەن

مەترسیەکانی ڤاکسینی کۆرۆنا لە سەر ئایندەی مرۆڤایەتی ...

مامۆستا بورهان

دۆڕانی ترەمپ و لێکەوتەکانی

رزگار حاجی حەمید

​ دیسانەوە سەرهەڵدانی هەرێمی سوونە

ماجد خەلیل

بەداخەوە، بەتەنها بەکۆڵانە کڵۆمدراوەکانی سنەدا رەدبوو!

سابیری سەندیکا

ئایا كات ماوه‌ بۆ رزگاركردنی عێراق لە ڤایرۆسی كۆڕۆنا؟

سەید عەتا

مه‌لا به‌ختیار و قه‌ڵه‌مێكی نه‌به‌زیوو