وتار

کەمال محەمەد

كۆرۆنا و قەیرانی ئابوری جیهانی

04/04/2020



لەئێستادا دوپرسی گرنگ زۆرینەی جیهانی داگیركردوە،كەئەوانیش قەیرانی ئابوری و كۆرۆنایە،ئەگەر تاقیگەی مێژوو بگەرێین دەبنین لەدوای سەدەی شانزەیەمەوە چەندین قەیرانی ئابوری جیهانی گرتۆتەوەلەوانە بێبازاری گەورەو  شۆكی نەوتی یەكەم و دوەم و قەیرانی دارایی ١٩٨٧ و چەندان قەیرانی دارایی دیكە ئەمڕۆكەی سیستەمی لیبرالیزم تەنها ئامانجیان بەدەستهێنانی زۆرترین قازانجەو ئەوەی پەیوەندی بە پێویستییە ژیانییەكانی كۆمەڵگاو مرۆڤەوە هەیە نییەتی و سەرجەمی مرۆڤایەتی كردوە بە سەرچاوەی بەدەستهێنانی زۆرترین قازانج ،

ئەمڕۆكەی مرۆڤایەتی روبەروی سیستەمێكی لیبرالیزمی چاو برسی ئانتی كۆمەڵگا و ئانتی مرۆڤ و ئانتی سروشت بوەتەوە كە نزیكەی نیوەی كۆمەڵگای خستۆتە نێو بێكارییەوە،لەلایەكی دیكەوە بچوككردنەوەی زانستی كۆمەڵگا بۆ مۆدێلی ئابوری و جیاكردنەوەی ئابوریش بۆ ئانالیزمی سیستەمی سەرمایەداری  ئەو قەیرانە ئابورییە سیاسییەیە كەسەرجەم زانستی كۆمەڵگای خستۆتە نێو قەیرانەوە كە راستەوخۆ ڕەنگدانەوەی لەسەر قەیرانی كۆرۆناو ڤاكسینەكەی دروست كردوە وەك لەوئەوروپادا بینرا كە خۆپارێزی و تەندوستی مرۆڤییان لەدوای سێكتەر و بەرژەوەندییە ئابورییەكانەوە دانابوو ،

ڕێگریكردن لە ئازدای هاتۆچۆ لە جێهاندا زیاتر كاریگەری لەسەر پرەنسیبەكانی لیبراڵیزەیشن و ئابوری داناوە لەسەردەمی كۆرۆنادا و بەدرێژەكێشانیشی قەیرانێكی گەورەو درێژخایەن ڕوبەروی جیهان ئەكاتەوەبەجۆرێك كە كاریگەرییە نێگەتیڤەكانی ئابورییەكەی زیاتر بێت لە تەندروستییەكانی بەجۆرێك كە هەرسێ جەمسەری ئەمریكی و ئەوروپی و ئاسیا لەدوای قەیرانی ١٩٨٧ ەوە یەكەمین و سەختترین قەیران بێت كە بەخۆیەوە بیبینێ ،بۆیە كۆرۆنا ڤایرۆس ئابوری جیهانی بۆ ڕێژەی ١،٦% دابەزاندوە بۆیە شیكەرەوەكانی پەیمانگای  investment black rock  بروایان وایە كە كۆرۆنا ڤایرۆس گورزێكی كوشندەیەو هاوشێوەی كارەساتێكی سروشتی سنورە بەرفراوانەكان ئەگرێتەوە  كە ڕەنگە دواجار دەستێوەردان و باجێكی سیاسی و ئابوری زۆری پێویست بێت بۆ دەربازبون لێی  .

گریمانەی دروستكردنی ڤایرۆسی كۆرۆناو جەنگی ساردی نێوان زلهێزەكان یەكێكە لەو ئەگەرە بەهێزانەی سیستەمی لیبرالیزمی كە كاریگەری راستەوخۆی لەسەر سیاسەت و ئابوری و بۆرسەو نرخی نەوت هەیە دواجاریش ڕێژەی دانیشتوان لەسەر گۆی زەوی ،بەڵام مەترسییە گەورەكە ئەوەیە كە دارێژەرانی سیاسەتی ئابوری جیهان  نەتوانن بەر بە دەرهاویشتە تەندروستی و ئابورییەكانی بگرن  و بەسنورداركردنیشی تەنها ماوەی قەیرانەكانی پێ درێژە بدەن  و ئەو جیهانەی تێی ئەكەون زەحمەتتر بێت لەوەی پێشوو ،چونكە ماوەی قەیرانەكە وەستاوەتەوە لەسەر ئەوەی چۆن ڕوبەروی ببنەوە و هەر هەڵەو كەموكوڕییەكیش تەمەنی قەیرانەكەو ڤایرۆسەكەش درێژتر ئەكاتەوە .

وتاری زیاتر

بێ باكی حكومەت و مانفێستی قەیرانەكان

کەمال محەمەد

سێ سەرۆكایەتی هەرێم و پێناسەیەكی ڕاست

کەمال محەمەد

جەنگەكە لە كۆرۆنا ئەبەینەوە

کەمال محەمەد

كۆرۆنا و زاڵبون بەسەر ترسدا

کەمال محەمەد

عێراقی كۆمیۆناڵ یان پۆتانسێلێك بۆ دابەشكردنی

کەمال محەمەد

كۆچی هاونیشتمانیان و بێ باكی دەسەڵات

کەمال محەمەد

فەهمی بورهان

یەک پارتی و دوو ڕوئیای جیاواز!

نسار شیخ مستەفا

یەكێتی دەبێت چی بكات ؟

چێنەر شەرعی

گەمەی زلهێزەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

محەمەد فاتیح

سه‌ركوتكردن له‌ سایه‌ی ئازادی و دیموكراسیدا

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار، جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ماجد خەلیل

چۆن دەوڵەمەندبین!؟

نسار شیخ مستەفا

عێراق لە خۆپێشاندانەوە بۆ خۆبنیادنانەوە

ماجد خەلیل

ژن لە خەیاڵدانی دوو جۆر پیاودا!

د. کۆیار شێرکۆ

میدیا‌و مێشك (٢)

نەشوان ئەحمەد سەعید

حكومەتی سپارتا و حكومرانی لەهەرێمی كوردستان

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

سەروەت تۆفیق

باشی و خراپیەكانی مەركەزیەت و لامەركەزیەتی ئیداری

د. کۆیار شێرکۆ

میدیا و مێشك (1)

نسار شیخ مستەفا

بۆچی لامەركەزیەت؟

د. کۆیار شێرکۆ

ئینزۆمنیا چییه‌؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ ی ئایار، جەژن یان شیوەنی کرێکار؟

شێرکۆ میروەیس

ئایا چارەسەر لەبەغدایە ؟!

کەمال محەمەد

بێ باكی حكومەت و مانفێستی قەیرانەكان

ماجد خەلیل

رۆمی و رووداو!

نسار شیخ مستەفا

حكومەتی چارەنوسساز یان

د. هێرش رەسوڵ

لە ٢٢ی نیساندا.. هەڵوەستەیەکی جددیی لەسەر راگەیاندنی کوردی!