وتار

کەمال محەمەد

كۆرۆنا و قەیرانی ئابوری جیهانی

04/04/2020



لەئێستادا دوپرسی گرنگ زۆرینەی جیهانی داگیركردوە،كەئەوانیش قەیرانی ئابوری و كۆرۆنایە،ئەگەر تاقیگەی مێژوو بگەرێین دەبنین لەدوای سەدەی شانزەیەمەوە چەندین قەیرانی ئابوری جیهانی گرتۆتەوەلەوانە بێبازاری گەورەو  شۆكی نەوتی یەكەم و دوەم و قەیرانی دارایی ١٩٨٧ و چەندان قەیرانی دارایی دیكە ئەمڕۆكەی سیستەمی لیبرالیزم تەنها ئامانجیان بەدەستهێنانی زۆرترین قازانجەو ئەوەی پەیوەندی بە پێویستییە ژیانییەكانی كۆمەڵگاو مرۆڤەوە هەیە نییەتی و سەرجەمی مرۆڤایەتی كردوە بە سەرچاوەی بەدەستهێنانی زۆرترین قازانج ،

ئەمڕۆكەی مرۆڤایەتی روبەروی سیستەمێكی لیبرالیزمی چاو برسی ئانتی كۆمەڵگا و ئانتی مرۆڤ و ئانتی سروشت بوەتەوە كە نزیكەی نیوەی كۆمەڵگای خستۆتە نێو بێكارییەوە،لەلایەكی دیكەوە بچوككردنەوەی زانستی كۆمەڵگا بۆ مۆدێلی ئابوری و جیاكردنەوەی ئابوریش بۆ ئانالیزمی سیستەمی سەرمایەداری  ئەو قەیرانە ئابورییە سیاسییەیە كەسەرجەم زانستی كۆمەڵگای خستۆتە نێو قەیرانەوە كە راستەوخۆ ڕەنگدانەوەی لەسەر قەیرانی كۆرۆناو ڤاكسینەكەی دروست كردوە وەك لەوئەوروپادا بینرا كە خۆپارێزی و تەندوستی مرۆڤییان لەدوای سێكتەر و بەرژەوەندییە ئابورییەكانەوە دانابوو ،

ڕێگریكردن لە ئازدای هاتۆچۆ لە جێهاندا زیاتر كاریگەری لەسەر پرەنسیبەكانی لیبراڵیزەیشن و ئابوری داناوە لەسەردەمی كۆرۆنادا و بەدرێژەكێشانیشی قەیرانێكی گەورەو درێژخایەن ڕوبەروی جیهان ئەكاتەوەبەجۆرێك كە كاریگەرییە نێگەتیڤەكانی ئابورییەكەی زیاتر بێت لە تەندروستییەكانی بەجۆرێك كە هەرسێ جەمسەری ئەمریكی و ئەوروپی و ئاسیا لەدوای قەیرانی ١٩٨٧ ەوە یەكەمین و سەختترین قەیران بێت كە بەخۆیەوە بیبینێ ،بۆیە كۆرۆنا ڤایرۆس ئابوری جیهانی بۆ ڕێژەی ١،٦% دابەزاندوە بۆیە شیكەرەوەكانی پەیمانگای  investment black rock  بروایان وایە كە كۆرۆنا ڤایرۆس گورزێكی كوشندەیەو هاوشێوەی كارەساتێكی سروشتی سنورە بەرفراوانەكان ئەگرێتەوە  كە ڕەنگە دواجار دەستێوەردان و باجێكی سیاسی و ئابوری زۆری پێویست بێت بۆ دەربازبون لێی  .

گریمانەی دروستكردنی ڤایرۆسی كۆرۆناو جەنگی ساردی نێوان زلهێزەكان یەكێكە لەو ئەگەرە بەهێزانەی سیستەمی لیبرالیزمی كە كاریگەری راستەوخۆی لەسەر سیاسەت و ئابوری و بۆرسەو نرخی نەوت هەیە دواجاریش ڕێژەی دانیشتوان لەسەر گۆی زەوی ،بەڵام مەترسییە گەورەكە ئەوەیە كە دارێژەرانی سیاسەتی ئابوری جیهان  نەتوانن بەر بە دەرهاویشتە تەندروستی و ئابورییەكانی بگرن  و بەسنورداركردنیشی تەنها ماوەی قەیرانەكانی پێ درێژە بدەن  و ئەو جیهانەی تێی ئەكەون زەحمەتتر بێت لەوەی پێشوو ،چونكە ماوەی قەیرانەكە وەستاوەتەوە لەسەر ئەوەی چۆن ڕوبەروی ببنەوە و هەر هەڵەو كەموكوڕییەكیش تەمەنی قەیرانەكەو ڤایرۆسەكەش درێژتر ئەكاتەوە .

وتاری زیاتر

هەستكردن بە ئەخلاقی سیاسی و حەقیقەتێكی دیكەی تاڵ

کەمال محەمەد

بێ باكی حكومەت و مانفێستی قەیرانەكان

کەمال محەمەد

سێ سەرۆكایەتی هەرێم و پێناسەیەكی ڕاست

کەمال محەمەد

جەنگەكە لە كۆرۆنا ئەبەینەوە

کەمال محەمەد

كۆرۆنا و زاڵبون بەسەر ترسدا

کەمال محەمەد

عێراقی كۆمیۆناڵ یان پۆتانسێلێك بۆ دابەشكردنی

کەمال محەمەد

سەروەت تۆفیق

چەند سەرنجێک لەسەر هەڵبژاردنی پێشوەختە لە عێراق

ماجد خەلیل

لەپەراوێزی تۆبەکەی (هێڤیدار)دا

نسار مستەفا

قەیرانی ئابوری و چارەسەر

د. کۆیار شێرکۆ

ژیان لە نێوان ئاپۆلۆ و دایۆنایسسدا

پارێزەر لوقمان مستەفا ساڵح

وەزارەتی ناوخۆ بۆ وا خۆی تێکداوە؟

سەروەت تۆفیق

لیبیا لە شەڕی ناوخۆییەوە، بۆ شەڕی نێودەوڵەتی

کەمال محەمەد

هەستكردن بە ئەخلاقی سیاسی و حەقیقەتێكی دیكەی تاڵ

دارەوان حاجی حامید

وەرگێڕانی کتێبەکەی جۆن بۆڵتن بۆ؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

چێنەر شەرعی

سەرئەنجامی ھەڵپەساردنی کۆبوونەوەکانی پەرلەمانی کوردستان

سەروەت تۆفیق

دەستوور چۆن وەڵامی داواکاری بە هەرێم بوونی بەسرە دەداتەوە؟

ماجد خەلیل

زارا، پارێزەری کیانی زمانەوانی کوردییە!

برایم محێدین عارف

حکومەتی هەرێم ، بەردەوامی مانەوە یان لێک ترازان

محەمەد فاتیح

به‌ته‌نها ده‌ستی مامۆستاكه‌ نا، ده‌ستی هه‌مومان به‌ستراوه‌یه‌

بڵێسە جەبار فەرمان

بەناوی خزمەتی خەڵک نانی خەڵک مەبڕن

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

نسار شیخ مستەفا

بەهاو نرخی پەیوەندییەكان

محەمەد فاتیح

ئه‌لشه‌رقوئه‌وسه‌خ (رۆژهه‌ڵاتی پیس)

‎گەرمیان خالید گڕاوی

چی دەگوزەرێ لەم شارە؟