وتار

ئەحمەد محەمەد سەعید

کۆرۆنا و یاسای کار

01/04/2020


جەنگی کۆرۆناو کاریگەریە نەرێنیەکانی ئەوەندە کوشندەیە لەگەڵ دەرکەوتنی باڕاڕو بازرگانی داتەپاند ، دامەزراوە پیشەسازیەکان و سەرجەم کەرتە ( وەبەرهێن ، خزمەتگوزاری ،  کشتوکاڵی ،  پیشەسازی ، گەشتیاری ) و کەرتەکانی دیکەی لەچالاکی ڕاگرت .
ئەووڵاتانەی کەپشتیان بەفرۆش و داهاتی نەوت بەستبوو کەرتەکانی دیکەیان فەرامۆشکردبوو ئێستا زەرەرمەندترین وڵاتن .
هەرێمی کوردستان لەچوارچێوەی دەوڵەتی فیدراڵی عێراقدا پشت بەستوو بەنەوت بەهۆی نەشیاوی بەڕێوەبردن و کەوتنەژێر باری قەرزێکی نادیار ، نوقمبوو لەلێڵاوی گەندەڵی ، بەهەدەردانی دارایی وڵات ، لەوەها دۆخێکدا حکومەتی هەرێم دەستی بەچڵە پوشەکەش ڕاناگا تادەربازیبێت .
باجی خراپ بەڕێوەبردنی وڵات هاوڵاتیان دەیدەن ڕێژەی هەژاری و بێکاری ڕوی لەهەڵکشانە ، کرێکار لەناو چین و توێژەکانیتر زیاتر ئەم دۆخەی پێوە دیار دەبێت .
یاسای کار ئەو هێزەیە کەبەتەواوی پاڵپشتی لەکرێکار دەکات مافە یاسایی و ئینسانیەکانی دەستەبەر دەکات ، یاسای کار پەیوەندی کریکارو خاوەنکار ڕێک دەخات .
لەهەرێمی کوردستان زیاتر لە ( ٨٤٠٠٠ ) کرێکاری دەستەبەر ( چمان ) کراون ، ئەوانەی لەسایەی خاوەنکارێکی دیاریکراودا کاردەکەن و بەپێی گرێبەستی نێوان کرێکارو خاوەنکار لەکارکردن بەردەوامن ، مافی کرێکار لەم کاتەدا کەڤایرۆسی کرۆنا سەرجەم وڵاتانی گرتۆتەوە پارێزراوە و لەچەند مادەیەکی یاسای کاری ئێراقی ژمارە ( ٧١ ) ساڵی ( ١٩٨٧ ) جێگیرکراوە  پێویستە کاری پێبکرێت کەمافی کرێکاری لەکاتی مۆڵەتە فەرمیەکاندا  پاراستووە.
مادەی ( ٧٥ ) دەقی یاساکە ئەڵێت :
کرێکار لەکاتی جەژن و ئەو پشووە فەرمیانەی بەپێی ئەم یاسایە بڕیاریان لەسەر داوە ، پشوو دەدات و کرێی تەواویش وەردەگرێت .
هەرەوەها مادەی ( ٣٣ ) دەقی یاساکە دیسان تەئکید دەکاتەوە لەسەر پێدانی مافە داراییەکانی کریکارو دەڵێت :
ئەگەر کریکار لەشوێنی کار ئامادەبوو بۆ ئەنجامدانی کارەکەی بەڵام چەند هۆکارێک بوونە ڕێگر لەبەردەم ئەنجامدانی کارەکە کەلەدەرەوەی دەسەڵاتی کریکارەکەبوو ، ئەوا وەکو ئەوە وایە کارەکەی ئەنجام دابێت بۆیە مافی وەرگرتنی کرێی کارەکەی هەیە .
بەپێی ئەم دوو مادەیە لەیاسای کاری ئێراقی ژمارە ( ٧١ ) ساڵی ( ١٩٨٧ ) ئەو کریکارەی لەکارەکەی ئامادەیەو بەڵام ڕێگریەکی نەخوازراو هەیە ، بەپێی یاسا کار پێکراوەکانی حکومەت ، کرێکار مافی پارێزراوەو خاوەنکار مافی زەوتکردنی کرێی کرێکاری نابێت و پێویستە کرێی کرێکار بدات ،لەکاتە کتوپڕو لەناکاوەکاندا یاخود لەپشووە فەرمیەکاندا .
ئەوەی پێویستە بگوترێت دەبێت وەزارەتی کارو کاروباری کۆمەڵایەتی وەک چۆن لەڕێگای لیژنەکانی پشکنین کرێکار دەستەبەر دەکات ، بەوجۆرەش پێویستە لەڕێگای جێبەجێکردنی یاسای کارەوە ماف بۆ کرێکار بگێڕێتەوە لەچوار چێوەی مادەو بڕگەکانی یاسای کارو یاسا کارپێکراوەکان ، تاکو بەشێوەیەکی داد پەروەرانە هاوسەنگی ژیانی کرێکار ڕاگرێت.
ئەرکی سەندیکاکانی کرێکارانیشە کرێکار بەیاسای کار ئاشنابکات و هەوڵ و تواناکانی بخاتەگەڕ تاکوو بەشێوەیەکی شایستە ببێتە نمایندەی کرێکارو هەوڵبدات بۆ جێبەجێکردنی ئەویاسایانەی کەمافی کرێکار دەستەبەر دەکات ، ئێستا کاتی ئەوەیە وشیاری زیاتر بەکرێکار بدەن تاکوو مافی ڕەوایان لەلایەن خاوەنکارەوە زەوت نەکرێت

 


ئەحمەد محەمەد سەعید
ئەندامی مەکتەبی تەنفیزی یەکێتی سەندیکاکانی کرێکارانی کوردستان

وتاری زیاتر

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو دادگای کار

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکار؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار، جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکاران؟

ئەحمەد محەمەد سەعید

نەشوان ئەحمەد سەعید

كەفوكوڵی گۆران و گۆرانخوازان تا یٔێرە بو!

رزگار حاجی حەمید

دەڤەری كفری لە پێشوازی شێخ مەحمود دا

کەمال محەمەد

رەهەندەكان لە راستینەیی كورددا... كۆمەڵایەتی، كەلتوری

نەشوان ئەحمەد سەعید

مەلا بەختیار، پێویستی بە مەندوب نیە!

بارزان شێخ عوسمان

لەپەراوێزی پێشنیازە قانونییە هەڵپەسێراوەکەی رێكخستنی میدیای یٔەلکترۆنی

نسار مستەفا

شوێنەواری هەڵبژاردنەكان

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکارو خاوەنکار لەقانونەکانی ناپلیۆندا

‎گەرمیان خالید گڕاوی

ئازادی‌و بەرەڵایی

فەریق حەبیب

گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ ئینتیداب چاره‌سه‌ره‌ بۆ قه‌یرانه‌كانی‌‌ رۆژهه‌ڵات؟

سابیری سەندیکا

جینۆسایدی ئێزدیەکان

سەروەت تۆفیق

چەند سەرنجێک لەسەر هەڵبژاردنی پێشوەختە لە عێراق

ماجد خەلیل

لەپەراوێزی تۆبەکەی (هێڤیدار)دا

نسار مستەفا

قەیرانی ئابوری و چارەسەر

د. کۆیار شێرکۆ

ژیان لە نێوان ئاپۆلۆ و دایۆنایسسدا

پارێزەر لوقمان مستەفا ساڵح

وەزارەتی ناوخۆ بۆ وا خۆی تێکداوە؟

سەروەت تۆفیق

لیبیا لە شەڕی ناوخۆییەوە، بۆ شەڕی نێودەوڵەتی

کەمال محەمەد

هەستكردن بە ئەخلاقی سیاسی و حەقیقەتێكی دیكەی تاڵ

دارەوان حاجی حامید

وەرگێڕانی کتێبەکەی جۆن بۆڵتن بۆ؟