وتار

ماجد خەلیل

نهێنی هەڵکوتانە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد

06/01/2020

لە کتێبی، معمای اشغالگیریی سفارت امریکا در تهران، زۆر بەوردی هۆکارەکان باسکراوە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە نەبووە. لە ئێسایشدا بە هەمان شێوە، ئەمریکاو ئێران کۆکن کە دەبێ ئاڕاستەی ململانێکان لە عێرقدا لە نێوان خەڵکو دەسەڵاتەوە بگۆڕن بۆ ململانێی ئێران و ئەمریکا، دەبێت حەشدی شەعبی بێننە دەرەوی خۆپیشاندەران و بیانکەنە کەواسوری پێش لەشکری دامرکانەوەی شەقامەکانی باشوور. ئەوان نهێنی ئەم هەوڵەبۆ داگیرکردنی سەفارەتی ئەمریکا لە دەستپێکی دوو ئەگەردا دەبیننەوە، یەکەم بۆ دووبارە رێگرتن لە سەرهەڵدانەوەی داعش وسونییەکان، ئەمەریکا سەربازگەی کەی وەنی لە باکوری عێراق، کردووەتە بەهێزترین بنکەی سەربازی خۆی لەناوچەکەدا، هاوکات بەم پەلاماری سەفارەتەی خۆیشی، حەشدی شەعبی دەکاتەوە بە شۆڕشگێڕی ناو کۆمەڵانی خەڵکو دەیانکاتەوە بە کاراکتەری خۆشەویستی خەڵک بەتایبەتی پاش بۆردومانی ئەمەریکاو کوژرانی دەیان کەسیان، دووەم راکێشانی سۆزی خەڵکییان مسۆگەرکردووە، ئەمەیش لەپاش رووداوەکەی سپایکەرەوە بە دووەم رووداوی گەورەی کوشتنی شیعەکان دێ. بۆیە لە پاش ئەم دوو ئەگەرە، گەر جڵەوی شەقامی سیاسی عێراق لە دەست ئێران  و ئەمەریکا مابێت، ئەوە عێراقێکی لاوازو دوبارە بەڕێوەیە، ئەگەریش نا، جوڵانەوەی شەقام، عێراق بەرەوچارەنوسێکی حەتمی کۆدەتای سەربازی دەبات کە حوکمێکی عەسکەریی بەسەرکردایەتی ئەمریکا واژۆ لەسەر ئاخر دەرکەوتنی خۆپیشاندانەکان دەکات.

 

چوار ڕۆژ پاش هێرشە موشەکییەکەی سەر سەربازگەی کەی وەن لەنێزیک شاری کەرکوک، ئەمەریکا بەفەرمی و لەزاری دۆناڵد ترامپی سەرۆکی ئەمەریکاوە، پەرچەکردارەکانی پەنا بەو رووداوەی پشتڕاستکردەوە، ترامپ جەختی لەوەکردەوە کە ئێران راستەوخۆ لە پشت هێرشکەی کەیوەن و هەڵکوتانە سەر سەفارەتی ئەمەریکاوەیە، ئەو جەخیکردەوە کە بەوردی ئاگادارن چی دەگوزەرێ.
رۆژی سێشەممەی رابردوو لایەنگرانی حەشدی شەعبی بە پێشچاوی هێزە ئاسایشییەکانی عێراقەوە دابارینە سەر سەفارەتی ئەمەریکاو بەتەواوی دروشمە داخدارییەکانی خۆیان بەسەر دیوارو کۆنکرێت و بەربەستەکانی سەفارەتەکەوە نوسیی، ئەوان پەنجەیان بۆ چوار هۆکاریی سەرەکیی لە ئاڵۆزییەکانی ئێراقدا رادەکێشن. دروشمەکانیان جیالەوەی بە مەرگ بۆ ئەمریکا بەرزکردبویەوە، لە زۆرێک لە پێچو کەلەبەری باڵەخانەکەشدا کە بە نێو پەنجەرەو تەلبەندی بچڕاودا بە پڕتاو چووبوونە ژوورێ، دروشمی نەمان بۆ ئیسرائیل و وەهابییەکانی سعودییەو بەعسییەکانیان بەرزکردووەتەوە. لەم میانەدا مانشێتی زۆرێک لە میدیاو ماڵپەڕە فەرمییەکانی ئێران تیشکیان خستبووە سەر رووداوەکان و هۆکاری ئاڵۆزییەکانی عێراقییان گەڕاندەوە بۆ ئەمەریکاو ئیسرائیل و سعودیەو بەعسییەکان. حسێن شەریعەتمەداریی بەڕێوەبەری بەرپرسی کەیهان لە شرۆڤەی رووداوەکەدا تەواوی خۆپیشاندانەکانی عێراقی بە فیت و فەوزای ئەمریکا چوواندو هەوادارانی حەشدی شەعبی بە شۆڕشگێڕانی عێراق پێناسە کردبوو. جگە لەوەیش نوێنەری ئایەتوڵا خامێنەیی مەشهەدەکانی وێرانکردنی سەفارەتی ئەمەریکای وەک یادەوەرییە شیرینەکانی رۆژانی ئینقلابی ئێران وێناکردو پێی وابوو هەمان دیمەن و دنیابینی شۆڕشگێڕی دەبێت کارمەندانی سەفارەتی شۆفارو ئاژاوەگێڕی ئەمەریکا باڵبەست بکەن. دەزاگای میدیایی مەناری حزبوڵایش هاوسۆزی خۆی بۆ حزبوڵای عێراقی دەربڕیبوو، ئەوانیش بە ئاشکرا داوای کۆتایهاتنی بەم پلانەی ئەمریکا دەکردو بە نوسینێکی پەخشانئامێزی ئاینیانەی عەلی تاڵەقانی جۆرێک لە نەفیری جیهادی بۆ سەرجەم عێراقییەکان راگەیاندبوو.
خۆپیشاندانەکانی عێراق درێژەیان کێشا، تاوەکو رۆژانی کۆتایی ۲۰۱۹ هەریەک لە ئەمریکاو ئێران بەم گەرمییە گێرەی سیاسیی رووداوەکانیان نەکرد، لە شەقامی عێراقیداو بەتایبەتی لەشارەکانی باشووردا، جۆرێک لە پاشاگەردانی و راوەستانی دەوام و پەککەوتنی کەرتی پەروەردەو تەندروستی و حکومی پێشچاو دەکەوێت، زۆرێک لە شارەکان شارەوانی کارەکانی ناکات و ناوەندی شارەکان بۆنی خاشاک و زبڵ و ژینگەیەکی بێزراودەدات، شارێکی وەک کەربەلا بەتەواوی غەرقی خاشاک و خۆڵی خۆی بووەو هەناسەیەکی تەندروستی ژیانی تێدا نەماوە، بەشێکی زۆری بەغدادا نائارامەو بەرە بەرە کەرتی تایبەت و کۆمپانیا دەرەکییەکان لە جوڵەدەکەون. لە دە شاری شیعە نشینی عێراقیدا خەڵک و دەسەڵات کەوتوونەتە مەتەرێزی یەکترییەوە. تەواوی بەغداد دابەشبووە بۆ سەر کەمپەینە بەرفراوانەکانی جوڵانەوەکانی خەڵکی، دروشمەکانی هەرناوەندێک جیاوازن لەوانی دی، دروشمی لاوە چەپڕەوەکان، بەتەواوی دژی ئۆردو ئەمەریکاو دەسەڵاتی بازرگانانەی رەوتە سیاسییەکانی عێراقن. لە مەیدانەکانیاندا رێژەیەکی گەورەی ژنان دەبینرێن، ئەو ژنانەی بایەخ بەخۆیان نادەن و وەک شۆڕشگێڕێ دەردەکەون، چارشێوو رووسەرییان لەسەر نییەو وەک پیاوان مامەڵە دەکەن و بەدەنگی بەرزدروشمدەڵێنەوەو بەدەم ڕێوە ناندەخۆن و شەوان تا درەنگانێ دیارن، دوواتر بەعسییەکان بە ئاشکرا، رێکخراوانەترو سەرگەمانە خەریکن، لەناوخۆیاندا شانازییەکانی سەردەمی سەدام بۆیەک باسدەکەن، زیاتر پیاوی زەنگین و خانەنشین و دەمچەورکراوی ئەو بازرگانە گەورانەی عێراقن کە لە وڵاتانی خەلیج نیشەجێن، بەشێکیشیان کۆنتاکتی بەردەوامیان لەگەڵ کەسوکاریان هەیە، ئەوانەی لە دووای سەدامەوە ئیدی لە ئەردەندا نیشتەجێ بوون، ئێستەکانێ لەو وڵاتەدا وەک فەڵەستینییەکان ئەوانیش بوونەتە سەربار. هاوکات هەوێنی جوڵانەوەکان لە دەستی لاوە بێکارو چالاکو بەهۆشەکانە، ئەو لاوانەی لە چوارچێوەی رێکخراوەکانی پەیمان و لاوان وسەفوەو ئینزار و نەوزادەکانەوە چالاکی دەکەن،دیدێکی سیکیۆلاریستیانەیان هەیە بۆ عێراقی ئایندە، بایەخیان بە عروبە کەمەو بڕوایان بە ئاینییەکان لاوازە یان نییە. ئەم رەوتانە وەک قارچک لە قەیرانەکانی عێراقەوە هەڵتۆقیون، زۆر بە نەخشەو پلانن و نەکەوتوونەتە هیچ ململانێیەکی راستەوخۆ لەتەک بەعسی و چەپەکان، پێشینەیان نییەو گەنجن، زیاتر  کوڕو کچی زانکۆ و شارەکانن، وتەبێژو نوسرو وتارنوسی ئەکتیڤیان هەیەو زۆر هیومانیستیانە بیردەکەنەوە. زۆر پەرۆشی گیانی یەکترین و کاتێ یەکێکیان بریندار دەبێ بە پەرۆشی رەوانەی چارەسەریی دەکەن، دۆخێکیان خوڵقاندووە کە بە ئاماژەی سەیرو نهێنی یەکتر دەناسنەوە. بۆیە لە بەدواداچوون و زانیاریی ئێمەدا زۆر ئیرادەی بەرزی گۆڕانکارییان پێیەو باوەڕیان بە هیچ رەوتێکی ناوخۆیی و دەرەکی سیاسیی عێراقی نییە. بە گوێرەی دوایین توێژینەوەی رەند لە سەر رووداوەکانی عێراق، ئەمەریکا بە بایەخەوە لە نهێنی دروستبوونی خواستی ئەم گەنجانە دەڕوانێ. میدیای عێراقی کەمتر لەسەر دیاردەی زاڵی خۆپیشاندانەکان دەوەستێ، ململانێکە دەگەڕێنێتەوە بۆ دەستکیسەی سعودیەو داعش و بەعسییەکان، ئێرانیش خۆی لەقەرەی ئەم گەنجانەنادا کە بە جۆکەر ناسراون، بۆیە ئەمریکایش دۆستە کلاسیکییەکانی دەوێ، بەرژەوەندیشی بخوزێ دەستدەهێنێ بەسەر ئەندامانی حەشدی شەعبیدا، وەک چۆن لەجەنگی داعشدا، سەفیری ئەمریکا لە خەستەخانەکانی بەغدادا زامدارانی حەشدی بەسەردەکردەوە. بۆیە لێرەدا نهێنی هەوڵەکان بۆ داخستی سەفارەتی ئەمەریکا، لەو سۆنگەیەوە سەرچاوەناگرێ کە ئێرانییەکان لەسەری دەنوسن، بەڵکو زیاتر بەرژەوەندییەکی کاتی و پێکەوەیی ئەمریکاو ئێرانە. چوون ئێران باجی دەستگرتن بەسەر سەفارەتی ئەمەریکای لە تاران داوە، ئەوکاتانەی پێڕەوانی ئیمام خومەینی دایان بەسەر باڵوێزخانەکەدا، راسەوخۆ ئێرانییەکان پاشگەزبوون.

 

 

وتاری زیاتر

ئەو ڕۆژەی (دکتۆر یوسف) بوو بە سەرۆکی پەرلەمان!

ماجد خەلیل

تورکیا بەیەکچاو سەیری (جاش) و (جەنگاوەر)ی کورد دەکات!

ماجد خەلیل

کەڵبەی گورگە بۆرەکان و دوگی نەرمونیانی هەولێر!

ماجد خەلیل

تەزبیحفرۆشە دان ئاڵتونییەکەی بەردەم مزگەوتی گەورە!

ماجد خەلیل

لەپەراوێزی پینەوپەڕۆی خوێندنی ئەمساڵدا

ماجد خەلیل

چۆن دەوڵەمەندبین!؟

ماجد خەلیل

‎گەرمیان خالید گڕاوی

‎ناڕازین ناشوێرین دەریببڕین!

نسار شیخ مستەفا

چاكسازییەكەی حكومەت بە كوێ‌ دەگات ؟

مامۆستا بورهان

حکومەت و حیزبەکان ئەگەر جدین لەبەرنامەی چاکسازی؟

دارەوان حاجی حامید

یەكێتی دەتوانێت وەك پارتی سۆسیالیستی فەرەنسا خۆی نوێ بكاتەوە؟

نسار شیخ مستەفا

جەنگ و ململانێ‌ لە پێناو مانەوەدا

د. کۆیار شێرکۆ

دەروونناسە ئایدۆلۆژیستەكان

چێنەر شەرعی

ڕۆڵی کورد لەحکومەتی فیدراڵیدا

ماجد خەلیل

ئەو ڕۆژەی (دکتۆر یوسف) بوو بە سەرۆکی پەرلەمان!

فەهمی بورهان

کوردستان لەبەردەم ئاڵوگۆڕی ناوچەیدا

شاناز هیرانی

کێ ڕێگەی بە تورکیا داوە بێتە ناو خاکی هەرێمی کوردستان؟

ماجد خەلیل

تورکیا بەیەکچاو سەیری (جاش) و (جەنگاوەر)ی کورد دەکات!

دارەوان حاجی حامید

ئابوری کوردستان بەرەو کوێ؟

د. کۆیار شێرکۆ

په‌روه‌رده‌ له‌ رۆژاڤا

پەیکار عوسمان

ژیان لە سەردەمی جنێویزمدا

ماجد خەلیل

کەڵبەی گورگە بۆرەکان و دوگی نەرمونیانی هەولێر!

سۆران نەقشبەندی

پایتەختی سەر کاغەز...

ئەحمەد محەمەد سەعید

١ی ئایار جەژن یان شیوەنی کرێکار؟

نسار شیخ مستەفا

بە كەیس كردنی گەندەڵی

نەشوان ئەحمەد سەعید

دۆخی كوردستان و راگەیاندنی سەركەوتن لە نیوزلەندا

ماجد خەلیل

تەزبیحفرۆشە دان ئاڵتونییەکەی بەردەم مزگەوتی گەورە!

د. کۆیار شێرکۆ

ئایا ئه‌و که‌سانه‌ی نیشانه‌یان نییه‌ نه‌خۆشییه‌که‌ بڵاو ده‌که‌نه‌وه‌؟