وتار

کەمال محەمەد

خۆپیشاندانەكانی عێراق لە نێوان ئاییندەیەكی كۆمیۆناڵ و زەمینلەرزەی سیاسیدا

پێش 3 هەفتە



ئەگەر ورد ببینەوەلە كتێبی ”ئارینت لینهارت ”كە باس لە دیموكراتی و سەركردەی سیاسی و پرسە سیاسییە گرنگەكان ئەكات ناتوانێرێت لە عێراقی ئەمڕۆدا ئەو باسە بە واقیعی بیبینرێت ،بەڵكو ئەوەی كە هەیەو ئەبینرێت پیادەی هەژمونێكی مۆنۆپۆلیانەیە لە نێوان هێزە ئۆڵیگاریشییەكاندا نەوەك پاراستنی هاوسەنگی نێوان هێز و پێكهاتەكان لە سیستەمی سیاسی و حكومڕانیدا كە دواجار سەرچاوەی كێشەكان لێرەوە سەرهەڵ ئەدات و بەردەوامی هەیە بۆیە خۆپیشاندانەكانی مەیدانی تەحریر و پارێزگاكانی خواروی عێراق زادەی ئەم جۆرە لە حكومڕانییەی سیاسییەكانن كە كاریگەری لەسەر كۆی سیاسەت وهاوڵاتیان و  بەتایبەت گەنجان لە بەشدارییان و سود وەگرتنیان لەسێكتەرەكانی ژیان كردوەو كۆت و بەندیانی كردوە ،عێراقی دوێنێ و ئەمڕۆ هەمیشە كێبڕكێی تێدا بینراوە لەسەر دابەشكردنی دەسەڵات و داهاتەكانی هەمو ئەمانەش لە ئەنجامدا هۆكار بوە بۆ شكستهێنان لەبەرێوەبردنی دامەزراوەكانی دەوڵەتدا  ،

عێراق وڵاتێكی فرە نەتەوەو ئایینە وكێشەو ململانێكانی  بەرەدەوامی هەبوە ئەگەر لە سیاسەتی عێراق بگەین و بگەڕێینەوە مێژوو،ئەمەش وایكردوە هەرگیز ئیرادەیەكی سیاسی و ئایدۆلۆژی و مەعریفەی  بۆسەرلەنوێ  بنیاتنانەوەی  دەسەڵاتەكانی  جێبەجێكردن و دادوەری و یاسادانانی نەبێت و هەمیشە بەدەست فرە نەتەوەییەكەی و نەوت و توندوتیژی و جەنگەكانییەوە  ناڵاندویەتی،بۆیە سیاسەتمەدارەكانیشی هیچ لەململانێكانی نێوانیان نەكردوە بۆ گۆڕانكاری و  بونیادی عێراقێكی خاوەن سیستەمێكی دیموكراتی و فرەیی و هاوڵاتیبون  بەڵكو بە پێچەوانەوە  هەوڵەكانیان  بۆ پاكتاوی سیاسی و حكومڕانی ئەوی دی بوە ،

لە لایەكی دیكەوە بەفیڕۆدانی ملیارەها دۆلارلە دوای پرۆسەی ئازادی عێراقدا و بڵاو بونەوەی گەندەڵی دارایی و كارگێری هۆكاری تێكشانی پێكهاتەو پەیكەری دەوڵەتی عێراق بوە  لە ئێستادا ،كۆی ئەم سیستەم و سیاسەتەش بەتەنها كاری نەكردۆتە سەر داهات و سامانی وڵات  بەڵكو ڕژاوەتە ناو تاكەكان و ڕۆڵەكانی ئەم وڵاتەوە ،بۆیە بەم شێوەیە عێراق  بەرەو كۆمەڵایەكی تراژیدی دروستكراو بۆ گەلەكەی هەنگاوی ناوە هەتا ئەمڕۆكەش بەردەوامی هەیە  ،

ئەوەی كە بۆتە هۆی ڕەشبینی زیاتری هاوڵاتیان سیاسەتی پشك پشكێنەیە كە باڵی كێشاوە بەسەر زۆربەی لایەنەكانی ژیانی سیاسی و ئابوری و نیشتمانیدا  لەلایەن سەركردەو حیزبە سیاسییەكاندا كە هۆكاری چارەسەری نەكردنی تەنگەژە سیاسی و ئیداری و ئابورییەكانی عێراقی بەدواداهاتوە ،بۆیە گەلی عێراق  بە بێ گوێدانە مەزهەبییەكانی سەركردەكانیان ڕژاونەتە سەرشەقامەكان و لە ماوەی چەندین ڕۆژدا  ناڕەزایی خۆیان سەبارەت بە جۆری حوكم و شێوازی حكومەتكردن خستۆتە بەرچاوان و خوێنێكی زۆریان لەو پێناوەدا بەخشیوە و  ئامادەی بەخشینی دیكەشن لە پێناو ئاییندەی كۆمەڵگایەكی كۆمیۆناڵ و یەكسان ،تا بتوانن مافی بەشداری یەكسان و بڕیاردانی پەیوەست بەخۆیان هەبێت لەتەواوی سێكتەرەكاندا ،

خۆپیشاندانەكانی ئەمڕۆی عێراق ئەگەر لەسەر بیری پێشكەوتووخوازی و ڕیفۆرمی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئایینی و مەزهەبی بێت ئەوا ئەتوانێ  تروسكەی هیوا لەشەوەزەنگی لایەنە سیاسییەكان بە زیندوویی ڕابگرێت و دواجار خۆیان و مافەكانیشیان بەدوور بگرن لەیۆپۆپیا و زەمین لەرزەیەكی سیاسی كە دیسانەوە دۆخی كائیۆس بكاتەوە بە بەریاندا ،

وەك ئەزانین عێراق بەدەر نەبوە لە دەستێوەردانە دەرەكییەكان كە هۆكارێكی سەرەكی بە هۆی ڕێكنەخستنی نێوخۆیی حیزبەكان خۆیانەوە بوە كەهەمیشە هۆكارێك بوون بۆ ئاڵۆزی و بەیەكداچویی زیاتركە كاریگەری نەرێنی لەسەر سیستەمی سیاسی عێراق  بەجێهێشتوە و ناسەقامگیری و فشۆڵی كارەكتەری لە جومگەكانی دەوڵەتدا دروست كردوە كەدواجار ئیفلیجی سیاسی و حكومداری بەرهەم هێناوە و زیاتر لاوازی دەسەڵاتی یاسادانانی بەسەر جێبەجێكردندا بەدەرخستوە بۆیە ئەگەر خۆپیشاندانەكانی ئەمڕۆی عێراق سەربكێشێت بۆ ململانێكان و جیاوازە مەزهەبی و ئەتنییەكانی لایەنە سیاسییەكان بەدەستی زلهێزەكان ئەوا پێشینەی خوێناوی عێراق بەس ئەبێت بۆ دوبارە ناسەقامگیری و  خوێنڕێژییەكی زیاتر و ناجێگیرییەكی دیكەی گەلەكەی .


وتاری زیاتر

ئاسۆی ڕوانین و سێبەری گۆڕانكارییەكان

کەمال محەمەد

كورد لە كوێی هاوكێشەكاندایە؟

کەمال محەمەد

فیدڕاڵیزمی هەرێم و ترس لە هەمواری دەستور

کەمال محەمەد

نەخشەو پلانەكانی دوای ١٢٠ كاتژمێرەكە چین ؟

کەمال محەمەد

رۆژئاوا و گونجاوبینینی ڕێكەوتن لەپێناو گەلێكدا

کەمال محەمەد

ڕۆژئاوای كوردستان لە نێوان بەرداشی زلهێزەكان و تێكۆشانی ئازادیدا

کەمال محەمەد

کەمال محەمەد

ئاسۆی ڕوانین و سێبەری گۆڕانكارییەكان

کنێر عەبدوڵا

هه‌مووی گله‌یی هه‌یه‌، ئه‌ی حزب گله‌یی له‌ کێ بکات ؟!

مەلا بەختیار

كێشەی حزبەكان و تێگەیشتنی سەردەم

ئەحمەد محەمەد سەعید

کرێکار لەدیدی یاسای کاری ئێراق

مەلا بەختیار

بۆ مێژوو..یەكێتی بەرپرسەكانی وریاكردەوە

زیرەک کەمال

مەزڵوم عەبدی و ئەردۆغان

کەمال محەمەد

كورد لە كوێی هاوكێشەكاندایە؟

سامان سنجاوی

رێكخراوه‌ دیموكراتیه‌كان‌و چواره‌مین كۆنگره‌ی یه‌كێتی

پارێزەر لوقمان مستەفا ساڵح

یەکەم هەنگاو بەرەو دیکتاتۆریەت

کنێر عەبدوڵا

ده‌ خاڵی پێشنیارکراو؛ له‌ پێناو کۆنگره‌یه‌کی جیاوازدا

شاناز هیرانی

چاره‌نوسی داعش دوای كوژرانی ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی!!

هاوڕێ توانا

پرسی شه‌ریک‌و کێشه‌ی ته‌ریک

کەمال محەمەد

فیدڕاڵیزمی هەرێم و ترس لە هەمواری دەستور

فەریق حەبیب

خۆپیشاندانەكانی عیراق لە كوردستان دووبارە دەبنەوە؟

سەرتیپ جەوهەر

بەغدا ئاڵۆزو كوردستان ئاڵۆزتر

شاناز هیرانی

ژنانى شه‌ڕڤان، پێناسه‌يه‌كى تر بۆ ژنى كورد

عه‌لی ساڵح عه‌لی

ئایا سەرژمێری دانیشتوانی 2020 لە هەرێم ئەنجام بدرێت یان نەكرێت

تەها سلێمان

جەنگاوەری پاک

ئازاد عەلی

بەراوردێكی رەخنەگرانەی هەڵوێستی بیرمەندانی جیهان و كۆنگرێسی ئەمریكا و حیزبە كوردستانیەكان

کاردۆ عوسمان هەورامی

داهاتووی داعش و تیرۆر دوای كوشتنی بەغدادی

مەلا بەختیار

عێراق؛ دوو فەلسەفەی سیاسی نەكڵۆك!