"بەهەشت" و چەمکى فەنتازیا لە دەروونشیکارى‌دا

توێژینەوەی زانستی پێش 2 هەفتە

وەلید عومەر
توێژەر لە بەشی توێژینەوەی ناوەندی رۆشنگەریی چاودێر

چکاوە
ئەم وتارە توێژینەوەئاسایە چەمکى "بەهەشت"ـى دينى وەک هاوتاى چەمکى فەنتازیا وەردەگرێت و لەوێشەوە بەراورددەکرێت بە چەمکى فەنتازیا لە دەروونشیکارىدا(لاى فرۆید و بەتایبەتى لاکان). دیارە بەهەشت، مەبەست لە بەهەشتە لە ئیسلامدا و بەرمەبناى کۆمەڵێک وێنا و ئایەتى دیار لە تێکستێکى وەک قورئاندا. گۆشەنیگاکە لێرەدا دەرە-دینییە و ئایەتەکان تەنیا وەک فاکتێکى ڕاگوزەر و مەبەستدار وەرگیراون. سەرەنجامیش لە باسەکەدا، هەوڵدراوە بەهەشت لە سیاقە دینییەکەى دەرکرێت و وەک جۆرێک لە فەنتازیاى ئایدۆلۆژی-مرۆیى وەرگیرێت. میتۆدەکە زۆر دیاریکراو نیە، بەڵکو پتر ديالەكتيكى-هێرمۆنۆتیکى-بەراوردکارییە و تۆمارکردنى کۆمەڵێک تێبینیى بەراییە لەسەر باسى بەهەشت و فەنتازیا. گەر بەهەشت تێزەکە بێت، فەنتازیا ئەنتى‌تێزە و هەر لەهەناوى ئەنتى‌تێزەوە سەنتێز(تێهەڵکێش)یش درووستدەبێت و بەهەشت وەک بەهەشت دەمێنێتەوە بەڵام وەک فەنتازیایەکى زەمینى و سوبێکتیڤ و ئارەزووساز. ئامانجى باسەکە ئەوەیە بەهەشت بکاتەوە بە فەنتازیایەکى زەمینى و وەک پێداویستییەکى دەروونى بیبینێت تا سوبێکتى مسوڵمان بتوانێت پتر و پتر ئارەزووبکات و ئابوریى دەروونیى خۆى ڕاگرێت. فەنتازیاش هەروا بەسادەیى بەماناى خەیاڵى نایەت و پێگەیەکى گرنگتر بە باسەکە دەبەخشێت. بۆیە باسەکە پەیوەندییەکى ڕاستەوخۆى بە باسى ئەتاییزمى باوەوە نیە کە دەیانەوێت شتگەلى خەیاڵى و فەنتازى وەک شتانى نادرووست و وەهمى بناسێنن. لە دەروونشیکارییدا وەهم خۆى بەشێکە لە واقیع.
وشە سەرەکییەکان: بەهەشت، فەنتازیا، دەروونشیکارى

 

سەرچاوەکان
کوردى و فارسى:
خۆشییەكانی به‌هه‌شت: https://fermude.com/Nusraw/745
سیفاتى حۆرییەکانی بەهەشت، بەشى پرسیار: ماڵپەڕى وەڵامەکان
بەخێربێن بۆ بیابانى ڕیاڵ، سلاڤۆى ژیژەک، و. وەلید عومەر، غەزەلنوس ٢٠١٥
بهشت، ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد، کهن‌ترین پیشینه در اساطیر
بهشت در قرآن، ویکى فقە، دانشنامە حوزوى: /wikifeqh.ir
بررسى تصویر بهشت و دوزخ در متون نثر صوفیە(تا قرن هفتم)، فرانک جهانگرد، احمد حاجبى سرگروئى: آرشیو اس اى دى
بهشتِ مردان یا بهشتِ مؤمنان؟ فهیمه خضر حیدری، رادیو فردا
ئینگلیزى:
Heaven، https://en.wikipedia.org/wiki/Heaven
Encyclopedia of Psychoanalysis: From No Subject، Fantasy
The Interpassive Subject By Slavoj Zizek، Centre Georges Pompidou Traverses، 1998: https:// www.lacan.com

دەقی توێژینەوەکە